Khám Phá Bản Địa
Khám Phá Bản Địa Qua Những Công Trình Kiến Trúc Nổi Bật Của TP.HCM
CityHouse · Khám phá kiến trúc Sài Gòn
Đến Sài Gòn, ai cũng ăn, cũng đi chợ, cũng dạo phố, nhưng không nhiều người có thói quen dừng lại ngước nhìn một mặt tiền đã đứng đó hơn một thế kỷ. Kiến trúc TP.HCM là cách đọc thành phố chậm rãi nhất mà bạn có thể thử: mỗi công trình giữ một lớp thời gian, từ những viên gạch đỏ chở từ Pháp sang đến dải lam che nắng gợi hình cây tre. Nếu bạn đang tìm chỗ ở để đi bộ quanh khu trung tâm, CityHouse có những địa điểm lưu trú nằm ngay trong vùng công trình này, và hành trình dưới đây là cách chúng tôi thường gợi ý để đi chậm mà vẫn không bỏ sót điều gì.
02Kiến trúc Sài Gòn
Đọc kiến trúc Sài Gòn theo từng lớp thời gian
Khu trung tâm Quận 1 cũ gom nhiều giai đoạn kiến trúc vào một vùng đủ nhỏ để đi bộ. Kinh nghiệm của chúng tôi là đừng cố đi hết trong một buổi: chia thành hai nửa ngày, mỗi nửa ngày một cụm công trình, bạn sẽ có thời gian ngồi nghỉ, nhìn kỹ chi tiết và không bị mỏi trước khi tới điểm hay nhất. Bảng dưới đây giúp bạn hình dung các lớp kiến trúc trước khi bắt đầu.
| Công trình | Lớp kiến trúc | Điểm nên nhìn kỹ |
|---|---|---|
| Nhà thờ Đức Bà | Pháp thuộc, Roman và Gothic | Gạch đỏ ở mặt tiền, hai tháp chuông |
| Bưu điện Trung tâm | Pháp thuộc, cảm hứng Phục hưng | Mái vòm sắt, đồng hồ lớn, cửa chớp xanh |
| Nhà hát Thành phố, trụ sở UBND | Pháp thuộc, công trình công cộng | Mặt tiền hai bên trục phố Nguyễn Huệ |
| Bảo tàng Mỹ thuật | Dinh thự tư nhân, Baroque Pháp kết hợp chi tiết phương Đông | Mái ngói đỏ, cửa kính màu, cầu thang đá hoa |
| Dinh Độc Lập | Hiện đại, mang triết lý phương Đông | Mặt tiền gợi chữ Hán, lam che nắng như tre |
| Chợ Bến Thành, Bitexco, Landmark 81 | Đời sống và đương đại | Bốn cổng chợ, dáng búp sen, tòa tháp 81 tầng |
03Nhà thờ Đức Bà
Nhà thờ Đức Bà: gạch đỏ và nét Roman, Gothic
Hầu hết hành trình nên bắt đầu từ Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn. Công trình hiện nay được xây từ năm 1877 đến 1880 theo thiết kế của kiến trúc sư Jules Bourard, người được chọn sau một cuộc thi thiết kế năm 1876, thay cho nhà thờ gỗ dựng từ năm 1863. Điều đáng nhìn kỹ nhất là lớp gạch đỏ ở mặt tiền, phần lớn vật liệu ban đầu được chở từ Pháp sang. Phong cách kết hợp ảnh hưởng Roman và Gothic, gian giữa dài gần 93 mét; hai tháp ban đầu hình vuông, phần mái nhọn bằng kim loại và thánh giá được thêm vào cuối thế kỷ 19.
Nhà thờ đang trùng tu từ năm 2017 và dự kiến hoàn thành vào năm 2027, nên việc vào bên trong có thể bị hạn chế tùy giai đoạn thi công. Đừng vì thế mà tiếc: khuôn viên và quảng trường phía trước vẫn là chỗ dễ ngắm nhất. Chúng tôi gợi ý đến vào đầu giờ sáng hoặc cuối chiều, khi nắng xiên làm màu gạch đỏ rõ hơn và quảng trường bớt đông.
04Bưu điện Trung tâm
Bưu điện Trung tâm: nhà ga cổ châu Âu giữa phố
Đối diện nhà thờ là Bưu điện Trung tâm Sài Gòn, xây từ năm 1886 và khánh thành năm 1891. Nhiều tài liệu du lịch gắn tên Gustave Eiffel với công trình này, nhưng vai trò của ông vẫn còn tranh luận. Các nghiên cứu kiến trúc thường ghi nhận Villedieu cùng Alfred Foulhoux là những người chịu trách nhiệm thiết kế, nên cách nói an toàn là toà nhà mang dáng dấp của thời kỳ kết cấu sắt đang lên.
Bố cục tổng thể gợi tinh thần Phục hưng, kết hợp cửa vòm cao, khung sắt và chi tiết gợi Gothic. Bên ngoài là sắc vàng với cửa chớp xanh và chiếc đồng hồ lớn ở chính giữa. Đừng chỉ chụp ảnh mặt tiền rồi đi: bước vào trong mới thấy hết cái hay, khi mái vòm cao chạy dọc đại sảnh và khung sắt uốn cong tạo cảm giác như một nhà ga châu Âu xưa. Dành mười lăm phút đi chậm dọc đại sảnh, bạn sẽ gặp những thứ ít người để ý, như bản đồ Sài Gòn năm 1892, bản đồ mạng điện báo Nam Kỳ và Campuchia năm 1936 và những buồng điện thoại cũ. Giờ mở cửa giữa các nguồn không hoàn toàn thống nhất (khoảng 7:00 đến 19:00 vào ngày thường), nên hãy kiểm tra lại trước khi đến.
05Nguyễn Huệ
Nhà hát Thành phố và trụ sở UBND: hai mặt tiền của một trục phố
Từ Bưu điện, đi về phía phố đi bộ Nguyễn Huệ sẽ gặp hai công trình công cộng nổi bật: Nhà hát Thành phố, khởi công từ năm 1898, và trụ sở Ủy ban Nhân dân thành phố, xây dựng trong giai đoạn 1898 đến 1909. Cả hai đều ngay ngắn, cân đối và mang tinh thần của một thành phố thuộc địa được quy hoạch bài bản. Đứng ở đầu phố đi bộ nhìn ra, bạn thấy rõ cách trục đường này được sắp đặt để các công trình công cộng đóng vai trò điểm nhấn. Vị trí đứng đẹp nhất theo chúng tôi là giữa phố đi bộ, nhìn thẳng về phía trụ sở UBND, nhất là lúc chiều muộn khi đèn bắt đầu lên.
06Bảo tàng Mỹ thuật
Bảo tàng Mỹ thuật: dinh thự của Chú Hỏa
Không phải công trình nào cũng sinh ra để làm bảo tàng. Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM từng là dinh thự riêng của ông Hứa Bổn Hòa, thương gia người Hoa được gọi là Chú Hỏa, một nhân vật có ảnh hưởng ở Sài Gòn nửa đầu thế kỷ 20. Kiến trúc là sự kết hợp giữa Baroque Pháp và chi tiết phương Đông: mặt tiền màu vàng, mái ngói đỏ, diềm mái men xanh, cửa kính màu với họa tiết đối xứng, sàn gạch bông và cầu thang đá hoa. Đây là nơi dễ thấy nhất cách người Sài Gòn xưa pha trộn hai nền thẩm mỹ trong cùng một ngôi nhà.
Bảo tàng ở số 97A Phó Đức Chính, cùng con đường với CityHouse MARK El Pino Realm (70-72-74 Phó Đức Chính, Phường Bến Thành, Quận 1 cũ), nên nếu ở tại đó, bảo tàng là điểm dừng rất gần. Vé khoảng 30.000 đồng cho người lớn, giờ mở cửa thường từ 8:00 đến 17:00 và có nguồn ghi bảo tàng nghỉ thứ Hai, vì vậy hãy xem lịch chính thức trước khi đi để khỏi uổng công.
07Dinh Độc Lập
Dinh Độc Lập: kiến trúc hiện đại mang triết lý phương Đông
Chuyển từ lớp kiến trúc Pháp sang thế kỷ 20, Dinh Độc Lập cho thấy một cách tiếp cận khác. Dinh Norodom nguyên thủy được người Pháp xây từ thập niên 1870 cho Thống đốc Nam Kỳ, bị hư hại nặng vào năm 1962 và được thay bằng thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, hoàn thành năm 1966. Ông từng đoạt giải Khôi nguyên La Mã. Toà nhà có dáng hành chính hiện đại, đường nét gọn, nhưng được đọc theo triết lý phương Đông: mặt tiền gợi chữ "Cát" (吉) với ý nghĩa may mắn, lối vào và trục giữa tạo chữ "Khẩu" (口), mái và bố cục gợi chữ "Vương" (王), còn dải lam che nắng phía trước gợi hình ảnh cây tre. Khi đã biết những lớp nghĩa này, bạn sẽ thấy mặt tiền quen thuộc ấy khác đi hẳn.
Cổng chính ở số 135 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, mở cửa khoảng 7:00 đến 18:00 mỗi ngày, và nên mua vé trước 17:30 để không bị lỡ giờ. CityHouse VIBE Abora nằm ở số 174 cùng con đường (Phường Xuân Hòa, Quận 3 cũ), nên đây là điểm lưu trú thuận tiện nếu bạn muốn dành nửa ngày cho dinh rồi quay về nghỉ giữa trưa.
08Chợ Bến Thành
Chợ Bến Thành và những tòa tháp mới
Kiến trúc không chỉ nằm ở những tòa nhà trang nghiêm. Theo bài tổng hợp về các biểu tượng của Sài Gòn trên Hanoitimes, Chợ Bến Thành có diện tích hơn 13.000 mét vuông với bốn cổng chính và 12 cổng phụ, và kiến trúc của chợ gần như không thay đổi qua nhiều năm, đó là lý do nó vẫn là hình ảnh quen thuộc nhất của thành phố. Ở đầu kia của dòng thời gian là các tòa tháp đương đại, như Bitexco với dáng búp sen và Landmark 81 với 81 tầng. Hai lớp kiến trúc này đặt cạnh những công trình trăm tuổi tạo nên một đường chân trời rất riêng của Sài Gòn, nơi cũ và mới không thay thế nhau mà cùng đứng đó.
09CityHouse
Chọn nơi lưu trú để đi bộ ngắm kiến trúc
Ngắm kiến trúc hợp nhất với nhịp đi chậm: đi buổi sáng, về nghỉ giữa trưa rồi ra lại khi nắng dịu. Vì thế, chỗ ở nằm ngay trong vùng công trình giúp bạn bớt cả quãng đường lẫn mệt mỏi. Bạn có thể bắt đầu bằng nhóm Đức Bà, Bưu điện, Nhà hát vào một buổi, rồi dành buổi còn lại cho Bảo tàng Mỹ thuật và Dinh Độc Lập. Một ngày khám phá trung tâm TP.HCM là lịch trình hợp để ghép với nhóm công trình này, còn những điểm đi chơi ở Quận 1 sẽ lấp đầy buổi tối sau khi các điểm tham quan đã đóng cửa.
CHỌN ĐIỂM DỪNG CHÂN CHO HÀNH TRÌNH KIẾN TRÚC
Ở gần những công trình bạn muốn khám phá
| BẾN THÀNH · KHU DI SẢNCityHouse MARK El Pino Realm70-72-74 Phó Đức Chính, Phường Bến Thành, Quận 1 cũ | Cùng đường với Bảo tàng Mỹ thuật, hợp với kiểu nghỉ cao cấp, yên tĩnh giữa lòng khu di sản. | Xem phòng |
| TRUNG TÂM · CẦU ÔNG LÃNHCityHouse NEST LightHouse Saigon179 Cô Giang, Phường Cầu Ông Lãnh, Quận 1 cũ | Nằm ngay khu trung tâm, là điểm xuất phát thuận tiện cho cụm công trình quanh Đức Bà và Nguyễn Huệ. | Xem phòng |
| XUÂN HÒA · NAM KỲ KHỞI NGHĨACityHouse VIBE Abora174 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường Xuân Hòa, Quận 3 cũ | Cùng đường với Dinh Độc Lập, hợp với lịch trình đi bộ giữa những con đường nhiều cây xanh. | Xem phòng |
Khám phá hệ thống lưu trú CityHouse để chọn địa điểm phù hợp với hành trình của bạn.
Mỗi nơi có một sắc thái riêng, và ba sắc thái lưu trú của CityHouse Quận 1, từ di sản đến ốc đảo xanh là cách nhanh nhất để chọn nơi hợp với phong cách của bạn. Khi đã chốt ngày đi, bạn chỉ cần vào hệ thống lưu trú CityHouse để xem nơi lưu trú còn trống và đặt trực tiếp.
Sài Gòn không chỉ để nhìn qua cửa kính xe. Khi đã biết gạch đỏ ở Nhà thờ Đức Bà đến từ đâu, vì sao Bưu điện giống một nhà ga, hay chữ nào ẩn trong mặt tiền Dinh Độc Lập, bạn sẽ thấy thành phố này như một cuốn sách còn mở, và kiến trúc TP.HCM là những trang dễ đọc nhất.
10FAQ
Câu hỏi thường gặp
1. Nên bắt đầu khám phá kiến trúc TP.HCM từ đâu?
Hãy bắt đầu từ cụm Nhà thờ Đức Bà và Bưu điện Trung tâm vì hai công trình đối diện nhau, sau đó đi tiếp tới Nhà hát Thành phố, Bảo tàng Mỹ thuật và Dinh Độc Lập.
2. Bưu điện Trung tâm Sài Gòn có phải do Eiffel thiết kế không?
Nhiều tài liệu du lịch gắn tên Eiffel với công trình, nhưng vai trò của ông vẫn còn tranh luận. Các nghiên cứu kiến trúc thường ghi nhận Villedieu cùng Alfred Foulhoux là những người chịu trách nhiệm thiết kế, và bạn có thể đi dạo quanh khu này cùng cụm phố đi bộ Nguyễn Huệ ngay sau đó.
3. Có vào bên trong Nhà thờ Đức Bà được không?
Nhà thờ đang trùng tu từ năm 2017 và dự kiến hoàn thành vào năm 2027, nên việc vào bên trong có thể bị hạn chế tùy giai đoạn. Khuôn viên và quảng trường phía trước vẫn là khu vực dễ tham quan nhất, và có thể kết hợp với nửa ngày khám phá trung tâm TP.HCM.
4. Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM trước đây là gì?
Đây từng là dinh thự riêng của ông Hứa Bổn Hòa, thương gia người Hoa được gọi là Chú Hỏa, với kiến trúc kết hợp Baroque Pháp và chi tiết phương Đông. Nếu ở CityHouse MARK El Pino Realm, bạn có thể đi bộ ghé bảo tàng rất nhanh.
5. Nên ở đâu để đi bộ ngắm kiến trúc khu trung tâm?
CityHouse MARK El Pino Realm cùng đường với Bảo tàng Mỹ thuật, CityHouse NEST LightHouse Saigon nằm ngay khu trung tâm, còn CityHouse VIBE Abora cùng đường với Dinh Độc Lập.
